Jeżeli w związku z wejściem w życie aktu prawa miejscowego, wydanego na podstawie ustawy, korzystanie z nieruchomości lub jej część w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel może żądać:

1) odszkodowania za poniesioną szkodę albo

2) wykupu nieruchomości lub jej części.

Do wypłacenia odszkodowania albo wykupu nieruchomości obowiązany jest organ, który wydał akt prawa miejscowego, a w przypadku ustanowienia strefy ochronnej - właściciel ujęcia wody

 

Właścicielowi gruntów zalanych podczas powodzi w wyniku nieprzestrzegania przepisów ustawy przez właściciela wody lub właściciela urządzenia wodnego przysługuje odszkodowanie na warunkach określonych w ustawie. Jeżeli śródlądowa woda powierzchniowa płynąca lub wody morza terytorialnego albo morskie wody wewnętrzne zajmą trwale, w sposób naturalny, grunt niestanowiący własności właściciela wody, grunt ten staje się własnością właściciela wody. Na żądanie poszkodowanego organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego, a jeżeli szkoda nie jest następstwem pozwolenia wodnoprawnego - właściwy marszałek województwa, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji; decyzja jest niezaskarżalna. Stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa; droga sądowa przysługuje również w przypadku niewydania decyzji przez właściwy organ w ciągu trzech miesięcy od zgłoszenia żądania przez poszkodowanego.

Odpowiedzialność podmiotu legitymującego się pozwoleniem wodnoprawnym za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej opiera się na przepisach prawa wodnego, gdy szkoda jest wynikiem realizacji tego pozwolenia, a więc gdy do jej powstania dochodzi przy prowadzeniu działalności zgodnie z warunkami udzielonego pozwolenia. Jeżeli szkoda jest natomiast wynikiem bezprawnego działania polegającego na realizacji pozwolenia niezgodnie z jego treścią, a więc niedotrzymania jego warunków, a nie jego realizacji, to dla jej dochodzenia nie jest właściwy przedsądowy tryb postępowania administracyjnego określony w art. 185 i 186 prawa wodnego z 2001 r. W przypadku dzierżawy majątku wchodzącego w skład zasobu własności rolnej Skarbu Państwa mamy do czynienia z dzierżawą zorganizowanych całości gospodarczych, gospodarstw rolnych w rozumieniu art. 55[3] KC. Gospodarstwo rolne, stanowiące w ujęciu funkcjonalnym zorganizowaną całość gospodarczą, może być przedmiotem jednej czynności prawnej, z zastosowaniem wprost art. 55[2] KC. Wówczas przedmiot czynności obejmuje ogół składników materialnych i niematerialnych składających się na istotę tego gospodarstwa, w tym zezwolenia o których mowa w art. 55[1] pkt 5 KC. W następstwie zawartej umowy dzierżawca mógł więc korzystać z pozwolenia wodnoprawnego udzielonego wydzierżawiającemu. (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2008-02-28, III CSK 252/07).

Zgodnie art. 58 i art. 60 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115 poz. 1229 ze zm.) do ustanowienia stref ochronnych oraz obszarów ochronnych kompetentny jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Jednakże ustalenie odszkodowania za szkody określone w art. 61 powołanej ustawy następuje w drodze decyzji wojewody. Decyzja ta jest niezaskarżalna, a stronie niezadowolonej z ustalonego odszkodowania przysługuje droga sądowa (Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek zamiejscowy w Białymstoku z 2002-11-21, SA/Bk 424/02).