W momencie wystąpienia szkody w wyniku np. wypadku samochodowego, osoba pokrzywdzona doznaje najczęściej zarówno strat majątkowych przejawiających się w zniszczeniach pojazdu, oraz niekiedy uszkodzeń ciała lub rozstroju zdrowia. W przypadku strat materialnych ich wyrównaniu służy odszkodowanie, natomiast wszelkie krzywdy związane z wypadkiem, takie jak cierpienia fizyczne i psychiczne, zrekompensować ma zadośćuczynienie.

Zadośćuczynienie może być również przyznane przez Sąd najbliższym członkom rodziny osoby, która w wyniku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia poniosła śmierć.

Zadośćuczynienie przysługuje od sprawcy szkody, przy czym wina sprawcy nie zawsze jest konieczną przesłanką przyznania zadośćuczynienia, sprawca może ponosić odpowiedzialność także na zasadzie ryzyka czy słuszności.

Zadośćuczynienie jest jednorazowo wypłacaną kwotą pieniężną, której wysokość uzależniona jest od stopnia uszkodzenia ciała, który określa procentowy rozmiar uszczerbku na zdrowiu, intensywności cierpień psychicznych  oraz od szeregu innych czynników takich jak np.

  • wiek poszkodowanego – przyjmuje się że intensywność cierpień związanych np. z kalectwem jest większa u młodego człowieka, który traci możliwość rozwoju zawodowego oraz osobistego oraz którego aktywność życiowa  jest znacznie wyższa niż u osób starszych
  • rodzaj doznanych obrażeń – większe zadośćuczynienie przysługuje w wypadku rozległego oparzenia , wiążącego się z trwałym oszpeceniem i długotrwałym bólem niż np. złamania 
  • intensywność i czas trwania cierpień, nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub kalectwa
  • skutki uszczerbku na zdrowiu na przyszłość, szanse na przyszłość (np. niemożliwość wykonywania wybranego zawodu, lub uprawiania sportu, niemożliwość posiadania dzieci czy zawarcia związku małżeńskiego, utrata kontaktów towarzyskich)  
  • konieczność korzystania ze wsparcia innych osób przy najprostszych czynnościach życia codziennego , poczucie nieprzydatności społecznej
  • aktualne warunki i przeciętna stopa życiowa społeczeństwa oraz ekonomicznie odczuwalna wartość zadośćuczynienia a nie jego symboliczny charakter
  • rodzaj i stopień winy sprawcy

Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2007 roku, sygn. akt V CSK 245/07:

 ,,Ustalenie wysokości zadośćuczynienia przewidzianego w art. 445 § 1 k.c. wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności istotnych dla określenia rozmiaru doznanej krzywdy, takich jak: wiek poszkodowanego, stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i czas trwania, nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (kalectwo, oszpecenie), rodzaj wykonywanej pracy, szanse na przyszłość, poczucie nieprzydatności społecznej, bezradność życiowa oraz inne czynniki podobnej natury.”